Bij het opstellen, meelezen of becommentariëren van richtlijnen vanuit het patiëntenperspectief kan je met een aantal algemene zaken rekening houden:

• Vergeet bij het opstellen van de richtlijn niet om de mogelijke impact van een ziekte en/of behandeling op de patiënt, het gezin of de naaste omgeving mee te nemen.
• Heb aandacht voor alle (kinder)leefdomeinen: medisch, sociaal, veiligheid en ontwikkeling (van het hele gezin) en de deelname aan de samenleving. Maatwerk is van groot belang om gedragsverandering in gang te zetten.
• Het is belangrijk om na te gaan of er patiëntengroepen zijn die speciale aandacht nodig hebben, bijvoorbeeld verstandelijk gehandicapten, mensen met een migratieachtergrond, mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden of laaggeletterden. Beschrijf dit ook in de richtlijn.
• Verwijs in de richtlijn naar handige links, e-learnings (zie bijvoorbeeld de e-learning "omgaan met pijn"), [keuzekaarten = Een keuzekaart geeft een overzicht van mogelijke opties bij een bepaalde aandoening en beantwoordt de belangrijkste vragen van patiënten. Zo helpen keuzekaarten patiënten en dokters om samen een weloverwogen keuze te maken over de zorg die het beste past bij de patiënt.], [keuzehulpen = Een keuzehulp is (schriftelijk of elektronisch) voorlichtingsmateriaal dat gedeelde besluitvorming ondersteunt. Een keuzehulp stimuleert om na te denken over de voor- en nadelen van de verschillende (behandel)opties, hoe belangrijk hij/zij ze vindt en welke andere overwegingen belangrijk zijn. De keuzehulp beschrijft tenminste: (1) wat de mogelijkheden zijn voor de patiënt (waaronder ook niet behandelen), (2) de voor- en nadelen daarvan, (3) expliciete ondersteuning voor de patiënt bij het wegen van de mogelijkheden. De keuzehulp dient ontwikkeld te zijn in samenwerking met patiënten(organisaties).] en andere informatie voor patiënten (bijvoorbeeld via de patiëntenorganisatie). Dit om zorgverleners te stimuleren om deze aan de patiënt mee te geven.
• Maak een koppeling tussen de huidige richtlijnontwikkeling en (inter)nationale onderzoeksagenda’s of richtlijnen voor de aandoening die het betreft. Een internationale richtlijn kan gebruikt worden bij de ontwikkeling of aanpassing van een richtlijn, zodat deze aansluit op de Nederlandse situatie (zie Richtlijnen 3.0). Maak gebruik van internationale registraties wanneer mogelijk, werk daarin samen met andere landen.
• In overleg met de patiënt kan door middel van [Samen Beslissen = Samen Beslissen is het proces waarbij mensen samen met een zorgverlener kijken naar de behandeling of zorg die het beste bij hem of haar past. Wat het beste past, hangt af van wat iemand belangrijk vindt. Samen Beslissen gebeurt in één of meer gesprekken. Daarin bespreken zorggebruiker en zorgverlener samen alle mogelijkheden en wat deze betekenen voor iemands leven, zodat de zorggebruiker een bewuste keuze voor de behandeling kan maken.] onderbouwd worden afgeweken van de richtlijn. Deze afwijking wordt vastgelegd in het [Elektronisch Patiëntendossier = Een Elektronisch Patiëntendossier (EPD) is een softwaretoepassing waarin de zorgverlener de medische gegevens van patiënten noteren en bewaren. Het EPD is vaak voor een zorginstelling, zoals een ziekenhuis en of een huisartsenpraktijk. Maar de informatie kan vanuit EPD wel gedeeld worden met bijvoorbeeld jouw Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO).] (EPD). 

Aandacht voor leefstijl indien relatie met klachten of aandoening

Voor mensen met een aandoening of klacht kan leefstijl het herstel ondersteunen, klachten verminderen en de kwaliteit van leven verbeteren. Daarom is het waardevol om leefstijl als onderwerp op te nemen in een richtlijn of zorgstandaard. De handreiking Leefstijl in richtlijnontwikkeling vanuit patiëntenperspectief, ontwikkeld door de Coalitie Leefstijl in de Zorg, voorziet patiëntvertegenwoordigers met praktische adviezen en voorbeelden om leefstijlonderwerpen te bespreken tijdens de ontwikkeling en herziening van richtlijnen, zoals: 

• vragen om te stellen in een achterbanraadpleging over leefstijl en tips hiervoor;

• feiten en cijfers over wat patiënten belangrijk vinden bij leefstijlverandering;

• inzicht in momenten van invloed binnen het richtlijnproces, zoals de knelpuntenanalyse; 

• hoe om te gaan met situaties waarin aangegeven wordt dat er onvoldoende bewijs is voor leefstijlinterventies;

• communicatiestijlen om effectief invloed uit te oefenen en mensen mee te krijgen.